Lijfrente afkopen: wat het kost en wanneer het mag

Wat betekent het om je lijfrente af te kopen?

Je lijfrente afkopen betekent dat je het opgebouwde kapitaal in een keer opneemt, in plaats van het in vaste termijnen te laten uitkeren. Je zegt daarmee feitelijk de afspraak op die je ooit maakte: geld opzij zetten voor periodieke uitkeringen later. De verzekeraar of bank keert dan het saldo, na inhoudingen, ineens aan je uit.

Dat klinkt aantrekkelijk als je acuut geld nodig hebt, bijvoorbeeld bij schulden, een echtscheiding of onverwachte kosten. Toch is afkopen zelden de voordeligste route. Omdat je destijds belastingvoordeel kreeg over je inleg, wil de Belastingdienst dat voordeel bij afkoop terugzien, en daar komt vaak een extra heffing bovenop. Voordat je hierover beslist, is het verstandig om de gevolgen te laten doorrekenen door een onafhankelijk financieel adviseur die je situatie kent.

Belasting en revisierente bij afkopen

Wanneer je je lijfrente afkoopt, telt het afgekochte bedrag mee als inkomen in box 1. Je betaalt er dus loon- of inkomstenbelasting over, tegen het tarief dat bij jouw inkomen past. Doordat het hele bedrag in een jaar wordt opgeteld, kun je in een hoger belastingtarief terechtkomen dan wanneer je het netjes in termijnen had ontvangen.

Daarbovenop kan de Belastingdienst revisierente in rekening brengen. Dat is in feite een correctie omdat je eerder belastingvoordeel had over de inleg, terwijl je het product nu vroegtijdig beeindigt. De revisierente kan oplopen tot een aanzienlijk percentage van de afkoopwaarde.

• Het afgekochte bedrag wordt belast als inkomen in box 1.
• Er kan revisierente bovenop komen, als een soort boete voor het eerder genoten voordeel.
• De optelsom kan betekenen dat een groot deel van je opgebouwde kapitaal verdwijnt naar de fiscus.

Hoeveel je precies kwijt bent, hangt af van de afkoopwaarde, je overige inkomen en de geldende regels. De genoemde gevolgen zijn indicatief; laat je eigen situatie altijd narekenen. Wil je meer weten over hoe het belastingvoordeel bij de opbouw werkt, lees dan onze pagina over lijfrente aftrek.

Lijfrente afkopen zonder boete: de uitzonderingen

Er zijn situaties waarin je je lijfrente kunt afkopen zonder revisierente, of tegen gunstiger voorwaarden. De bekendste is de kleine lijfrente. Blijft de afkoopwaarde onder een door de overheid vastgestelde grens, dan mag je die in een keer opnemen zonder revisierente. Je betaalt dan wel gewoon belasting over het bedrag, maar de extra heffing vervalt.

Daarnaast bestaat er een regeling bij langdurige arbeidsongeschiktheid. Onder voorwaarden kun je dan eerder over je lijfrente beschikken zonder dat revisierente wordt opgelegd, mits het bedrag binnen bepaalde grenzen blijft. Deze regelingen kennen precieze voorwaarden en bedragen die per jaar kunnen wijzigen.

• Kleine lijfrente: afkoop onder de wettelijke grens, zonder revisierente maar wel met belasting.
• Langdurige arbeidsongeschiktheid: vervroegde opname onder voorwaarden, zonder revisierente.
• In andere gevallen geldt vrijwel altijd de gewone belastingheffing plus revisierente.

Omdat de grenzen en voorwaarden van deze uitzonderingen regelmatig veranderen en nauw luisteren, is het verstandig je situatie te laten toetsen door een onafhankelijk financieel adviseur voordat je iets in gang zet.

Alternatieven voor afkopen

Voordat je je lijfrente afkoopt, loont het om naar alternatieven te kijken. Vaak is er een oplossing die je kapitaal beter intact laat. Heb je het opgebouwde kapitaal niet acuut nodig, dan kun je de lijfrente bijvoorbeeld laten uitkeren zoals bedoeld, gespreid over meerdere jaren, waardoor je belastingdruk lager blijft.

• De uitkering laten ingaan in termijnen, zodat je niet in een jaar zwaar wordt belast.
• Je lijfrente oversluiten naar een aanbieder met betere voorwaarden of lagere kosten.
• Bij tijdelijke geldnood kijken naar andere financieringsvormen in plaats van je oudedagsvoorziening aan te tasten.

Wil je weten hoe een reguliere uitkering werkt en welke vormen er zijn, kijk dan op onze pagina over de lijfrente uitkering. Daar zie je hoe je het kapitaal gespreid kunt ontvangen. Welke route in jouw geval het gunstigst is, hangt sterk af van je inkomen, leeftijd en doelen. Bespreek je opties daarom met een onafhankelijk financieel adviseur voordat je je lijfrente afkoopt, want een eenmaal genomen besluit is meestal niet terug te draaien.